Twój środek ciężkości i równowaga na koniu

Podążać z ruchem konia, siedzieć w równowadze, mieć niezależny dosiad, zabrać się z koniem to pojęcia, które są związane z utrzymywaniem równowagi na koniu i środkiem ciężkości. Wszystkie inne sytuacje, które mają miejsce, gdy nie masz równowagi, to – w najlepszym razie – przytrzymywanie się za wodze i ciągnięcie konia na pysk, a w najgorszym – upadek z konia. Czy wiesz, gdzie jest Twój środek ciężkości? A gdzie powinien być? I czy wiesz, że w swoim ciele masz skuteczne mechanizmy, którymi możesz regulować położenie środka ciężkości, o ile… umiejętnie je uruchomisz?

Przeczytaj ten artykuł, a zrozumiesz lepiej:

• co to jest środek ciężkości
• gdzie jest Twój środek ciężkości
• jak ruch konia wpływa na położenie Twojego środka ciężkości
• jak możesz wpływać na położenie swojego środka ciężkości
• jak położenie środka ciężkości jest związane z Twoją równowagą na koniu
• co zrobić, by środek ciężkości był w takim miejscu, które zapewnia Ci równowagę podczas ruchu konia

Czym jest środek ciężkości?

Środek ciężkości (inaczej: środek masy) to punk, w którym wszystkie części ciała i cała masa ciała znajdują się w idealnej równowadze. Uwaga: gdy jakaś część ciała (głowa, noga, klatka piersiowa) porusza się, to środek ciężkości zmienia swe położenie. Dotyczy to zarówno konia, jak i jeźdźca, i ma kluczowe znaczenie dla ich równowagi.

• Przeczytasz więcej o tym w książce: Karin Blignault, Biomechanika ruchu konia dla jeźdźców – LINK

Oznacza to, że położenie Twojego środka ciężkości zmienia się przy każdym Twoim ruchu. Gdy jakaś Twoja część ciała poruszy się, to Twój środek ciężkości się przesunie i aby pozostać w równowadze, musisz ułożeniem pozostałych części ciała skompensować pozycję.

• Żeby zrozumieć, jak się zmienia położenie środka ciężkości, zobacz ten film – LINK

Położenie środka ciężkości zależy od rozkładu masy ciała. Masz na to wpływ jako jeździec. Ponieważ środek ciężkości „tańczy” w Twoim ciele przy każdym Twoim ruchu i każdym ruchu Twojego konia, to znaczy, że jeśli chcesz siedzieć stabilnie na koniu i czuć się na nim pewnie, bezpiecznie, nie możesz się nadmiernie ruszać. Musisz świadomie stabilizować swoje ciało na koniu, bo każde „wahnięcie się”, czyli każdą utratę równowagi musisz skompensować, np.

• przytrzymując się za wodze, czyli ciągnąc konia za pysk
• zaciskając nogi na bokach konia
• chwytając się za grzywę czy za łęk

żeby… nie spaść. A na te „wahnięcia” jesteś na koniu narażony nieustannie, bo koń to obiekt poruszający się i każde jego:

• przyśpieszenie
• przyhamowanie
• zatrzymanie
• nagła zmiana kierunku ruchu

spowoduje zmianę położenia Twojego środka ciężkości, chyba że… nauczysz się temu przeciwstawiać i zapobiegać.

Jak to robić? Odpowiedź znajdziesz w szkoleniach:

• Dobry dosiad, czym jest?
• Anglezuj jak mistrz!

Równowaga jeźdźca

W mechanice mówimy o równowadze trwałej (inaczej: równowaga stabilna), kiedy środek ciężkości jest położony w najniższym możliwym punkcie bryły, a przy jej wychyleniu z tego położenia powstaje składowa siły ciężkości powodująca powrót bryły do jej położenia pierwotnego. W tym położeniu energia potencjalna układu ma najmniejszą wartość.

W praktyce oznacza to, że aby siedzieć na koniu w równowadze, Twój środek ciężkości musi znajdować się maksymalnie nisko nad podstawą podparcia, czyli poniżej pępka w środku ciała.

Tylko że jeździec, dobry jeździec, nie może utrzymać prawidłowej pozycji poprzez znajdowanie podparcia w siodle. Zobacz, co mówi na ten temat Paul Belasik, wybitny trener i mistrz jeździectwa:

„Dobrzy jeźdźcy nie ulegają pokusie utrzymywania pozycji poprzez znajdowanie podparcia na siodle. Na grzbiecie konia nie odpoczywają, jak gdyby siedzieli lub leżeli na czymś, co podtrzymuje ich ciało. Ich pozycja jest niezależna. Dzięki niej mają znakomitą równowagę”

(P. Belasik, Ujeżdżenie na XXI wiek)

Ty także możesz osiągnąć znakomitą równowagę, gdy opanujesz umiejętność stabilizowania ciała tak, by Twoje ciało było na koniu maksymalnie nieruchome. Nie oznacza to, że masz siedzieć w siodle jak manekin. Aby utrzymać prawidłową sylwetkę w siodle, środek ciężkości nie może przesunąć się zbyt daleko do przodu, ani zbyt daleko do tyłu bez konieczności „ratowania się” rękoma lub nogami. W tym celu Twoje ciało musi wykonywać drobne ruchy korygujące i aby te ruchy (korekty) były skuteczne, muszą być jak najmniejsze. Dla postronnego obserwatora są one często niewidoczne. A teraz, aby przekonać się, jak to działa, zrób…

Ćwiczenie nr 1:

Usiądź na piłce gimnastycznej w pozycji jeździeckie i unieś spokojnie stopy. Zauważ, czy piłka wytacza się spod Ciebie i spróbuj BARDZO POWOLI ustabilizować się na niej, osadzając się. Aby dowiedzieć się, jak to robić, przeczytaj tę książkę Mary Wanless: LINK. Zauważ, że im mniejsze ruchy wykonujesz, tym masz większą stabilizację.

Po co Ci to ćwiczenie?

• żeby doskonalić użycie mięśni posturalnych i stabilizowanie ciała
• żeby doskonalić prawidłowe oddychanie torem brzusznym
• żeby zauważyć, która strona Twojego ciała jest słabsza, co pierwsze się zdestabilizuje
• żeby zauważyć i zrozumieć, że to wszystko, co dzieje się z Tobą na piłce, dzieje się z Tobą również, gdy siedzisz na koniu
• żeby nauczyć się na piłce równowagi i umieć ustabilizować ciało na koniu

Gdy Twój środek ciężkości znajduje się maksymalnie nisko, poniżej pępka, jesteś maksymalnie ustabilizowany i nieruchomy na koniu. To jednocześnie oznacza, że energia potencjalna, czyli odpowiadająca za wylatywanie z siodła jest najmniejsza, a Twoja równowaga jest maksymalnie stabilna.  To ma na myśli Paul Belasik, pisząc: „Starzy mistrzowie to wiedzieli. Zalecali: «Zabierz swój środek ciężkości ze sobą»”.

Przeczytasz więcej na ten temat w tej książce: LINK

Oddychanie a równowaga

Nie wiem, czy wiesz, że ogromny wpływ na Twoją równowagę ma oddychanie. Na utrzymywanie równowagi wpływają:

• umiejętność stabilizowania ciała przez użycie mięśni głębokich
• kontrola wzrokowa i motoryczna
• układ przedsionkowy w uchu wewnętrznym (odbiera bodźce i informuje nas, informuje o ruchu liniowym (przód-tył, góra-dół), drganiach i wstrząsach, ruchu obrotowym, położeniu naszego ciała)
• praca przepony

Tu zajmijmy się przeponą. Czym jest oddychanie torem brzusznym? Zrób…

Ćwiczenie nr 2:

Połóż się na ziemi. Połóż jedną dłoń na klatce piersiowe, drugą na brzuchu. Oddychaj. Która ręka się unosi? Jeśli ta, na klatce piersiowej, to znaczy, że oddychasz torem piersiowym -  niewskazane! Jeśli unosi się ręka na brzuchu, brawo! Oddychasz torem brzusznym, co jest kluczowe w jeździe konnej!

Jak prawidłowo oddychać na koniu?

Przepona jest elementem tzw. cylindra oddechowego, który odpowiada za utrzymywanie stabilności posturalnej w obrębie tułowia. Im lepiej oddychasz przeponą, im silniejsza przepona, tym lepiej utrzymujesz równowagę – zwłaszcza na koniu, który się porusza.

Gdy oddychasz klatką piersiową, odbierasz sobie możliwość lepszej stabilizacji tułowia. A tylko ona daje Ci na koniu:

• bezpieczeństwo
• nie ciągnącą rękę
• podążanie z ruchem konia
• równowagę w ruchu

UWAGA: Nie uzyskasz tego, starając się wykonać polecenie „rozluźnij się” – jak pisze Mary Wanless, to jedno z największych przekłamań w nauce jeździectwa; w dodatku – bardzo szkodliwych i ograniczających, a często uniemożliwiających Ci robienie postępów.

Dobrzy jeźdźcy nie rozluźniają się na koniu. A co robią, czego nie widać?

Jeśli chcesz się tego dowiedzieć, obejrzyj nagranie webinaru:

• Dobry dosiad, czym jest?
• Anglezuj jak mistrz!
• Pięta w dół - największe kłamstwo świata
• Na wędzidle czy na kantarze - nowość!

Zapraszam!

Ewa Rot-Buga

O Autorce

Ewa Rot-Buga – instruktor jazdy konnej, dziennikarka współpracująca ze „Światem Koni” (wcześniej także: „Koniem Polskim” i „Końskim Targiem”), redaktorka wydawnictw hipologicznych (redagowała m.in. dwie książki Mary Wanless, RWYM, wydane przez Świadome Jeździectwo). Odbyła pobyt szkoleniowy w Australii u trenera jeździectwa naturalnego Phila Rodeya. Pasjonatka ujeżdżenia klasycznego i pracy nad dosiadem metodą RWYM – od ponad sześciu lat systematycznie rozwija umiejętności pod okiem certyfikowanych coachów RWYM. Korzysta z metod pracy z ciałem, wykorzystanych przez Mary Wanless, twórczyni RWYM (m.in. jest to Technika Alexandra). Nieustannie poszukuje dróg samodoskonalenia i rozwoju umiejętności jeździeckich, jak również efektywnych sposobów przekazywania wiedzy na ich temat. Podróżniczka i reporterka, miłośniczka wypraw konnych i wielodniowych rajdów, odwiedzająca konno dalekie i nieznane zakątki świata. Dowiedz się więcej - LINK.